اصطلاحات طراحی سایت

وقتی تصمیم می گیریم یک سایت برای خودمان یا کسب و کارمان راه اندازی کنیم، خیلی زود با مجموعه ای از اصطلاحات تخصصی روبرو می شویم، عباراتی مثل دامنه، هاست، CMS، قالب ریسپانسیو و مواردی از این دست. اگر با این مفاهیم آشنا نباشیم، ممکن است هنگام صحبت با طراح سایت یا هنگام انتخاب خدمات مورد نیاز، دچار سردرگمی شویم یا حتی تصمیمات نادرستی بگیریم. در حالی که یادگیری این اصطلاحات نه نیاز به دانش فنی خاصی دارد و نه وقت زیادی از ما می گیرد. در چنین شرایطی می توانیم هم بهتر هزینه ها را مدیریت کنیم و هم دقیق تر انتخاب کنیم؛ مخصوصا وقتی به دنبال هزینه طراحی سایت ارزان هستیم و نمی خواهیم کیفیت را فدای قیمت کنیم. در این مقاله به سراغ مهم ترین و رایج ترین اصطلاحات طراحی سایت می رویم و بررسی می کنیم که هر کدام چه مفهومی دارند و چرا دانستنشان برای ما مهم است.

اصطلاحات پایه در طراحی سایت

قبل از اینکه وارد دنیای طراحی سایت شویم، باید با یک سری مفاهیم پایه آشنا شویم. این اصطلاحات مثل الفبای طراحی سایت هستند و برای هر کسی که می خواهد طراحی سایت انجام بدهد، کاملا ضروری و پایه ای هستند.

دامنه (Domain)

دامنه همان آدرس سایت شما است که کاربرها در مرورگر وارد می کنند، مثل example.com. هر دامنه باید منحصر به فرد باشد. اگر شما بخواهید یک سایت  داشته باشید، اول باید دامنه مناسب آن را ثبت کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص دامنه می توانید مقاله دامنه چیست را مطالعه کنید.

هاست (Hosting)

هاست (Web Hosting) فضایی دیجیتال روی سرورهای متصل به اینترنت است که فایل‌ها، داده‌ها و محتوای یک وب‌سایت (مانند صفحات HTML، تصاویر، ویدئوها و پایگاه‌های داده) را ذخیره می‌کند. این سرورها به‌صورت 24 ساعته فعال هستند تا کاربران بتوانند از طریق مرورگرهای وب به وب‌سایت دسترسی پیدا کنند. به عبارت دیگر، هاست مانند یک کامپیوتر قدرتمند و همیشه روشن عمل می‌کند که محتوای وب‌سایت را در دسترس کاربران قرار می‌دهد. هر وب‌سایت از دو جزء اصلی تشکیل شده است: دامنه (آدرس وب‌سایت، مانند example.com) و هاست (فضایی که فایل‌های وب‌سایت روی آن قرار دارند). دامنه از طریق سیستم نام دامنه (DNS) به سرور هاست متصل می‌شود. هنگامی که کاربر آدرس وب‌سایت را در مرورگر وارد می‌کند، درخواست به سرور هاست ارسال شده و سرور فایل‌های موردنیاز را برای نمایش وب‌سایت به مرورگر کاربر ارسال می‌کند. بدون هاست، محتوای وب‌سایت قابل دسترسی نخواهد بود.

انواع هاست

هاست‌ها بر اساس نیازها و مقیاس وب‌سایت‌ها انواع مختلفی دارند:

• هاست اشتراکی (Shared Hosting): چندین وب‌سایت روی یک سرور مشترک میزبانی می‌شوند. این نوع برای وب‌سایت‌های کوچک و کم‌ترافیک مناسب و اقتصادی است.
• هاست اختصاصی (Dedicated Hosting): یک سرور کامل به یک وب‌سایت اختصاص داده می‌شود، مناسب برای وب‌سایت‌های بزرگ با ترافیک بالا.
• هاست مجازی (VPS Hosting): سرور فیزیکی به چند سرور مجازی تقسیم می‌شود که منابع مشخصی به هر وب‌سایت اختصاص می‌یابد.
• هاست ابری (Cloud Hosting): از چندین سرور ابری برای میزبانی استفاده می‌شود که انعطاف‌پذیری و مقیاس‌پذیری بالایی ارائه می‌دهد.

برای درک تفاوت بین هاست و دامنه مقاله مورد نظر را مطالعه کنید.

وب سایت (Website)

مجموعه ای از صفحات وب که با هم لینک شده اند و یک دامنه دارند، می شوند یک وب سایت. مثلا یک سایت فروشگاهی که صفحه محصول، درباره ما، تماس با ما و بلاگ دارد، یک وب سایت است.

URL

URL یا نشانی کامل هر صفحه سایت است. مثلا https://example.com/about-us. دامنه بخشی از URL است.

صفحه وب (Web Page)

هر بخشی از سایت که جداگانه بارگذاری می شود، یک صفحه وب است. مثلا صفحه اصلی، صفحه مقالات یا صفحه تماس با ما. به طور کلی هر صفحه از سایت که آدرس مجزایی داشته باشد، یک صفحه جداگانه محسوب می شود. به طور مثال این دو آدرس نشان دهنده دو صفحه مجزا در سایت هستند.

• https://example.com/about-us
• https://example.com/contact

CMS (سیستم مدیریت محتوا)

CMS مخفف Content Management System است و به سیستم هایی مثل وردپرس می گویند که با آن می توانیم بدون کدنویسی محتوای سایت خود را مدیریت کنیم. برای طراحی سایت آموزشی یا سایت های دیگر استفاده از CMS بسیار محبوب و به صرفه است.

وب سرور (Web Server)

وب سرور (Web Server) نرم‌افزاری است که فایل‌ها و محتوای یک وب‌سایت (مانند صفحات HTML، تصاویر، ویدئوها و داده‌های پایگاه داده) را از طریق پروتکل HTTP یا HTTPS به کاربران تحویل می‌دهد. این نرم‌افزار روی سرورهای هاست اجرا می‌شود و به‌عنوان واسطه‌ای بین درخواست‌های کاربران و محتوای ذخیره‌شده عمل می‌کند.
هنگامی که کاربر آدرس یک وب‌سایت (دامنه) را در مرورگر وارد می‌کند، مرورگر درخواستی را از طریق سیستم نام دامنه (DNS) به آدرس IP سرور هاست ارسال می‌کند. وب سرور این درخواست را دریافت کرده، فایل‌ها یا داده‌های موردنیاز را از فضای ذخیره‌سازی سرور استخراج می‌کند و آن‌ها را به مرورگر کاربر بازمی‌گرداند. این فرآیند امکان نمایش صفحات وب را برای کاربران فراهم می‌کند.

• پردازش درخواست‌ها: دریافت و پاسخ به درخواست‌های HTTP/HTTPS از مرورگرها.
• مدیریت محتوا: ارائه فایل‌های استاتیک (مانند HTML و CSS) و محتوای پویا (مانند داده‌های تولیدشده توسط اسکریپت‌ها).
• پشتیبانی از پروتکل‌ها: استفاده از استانداردهای وب برای ارتباط امن و سریع.
• پیکربندی و مقیاس‌پذیری: قابلیت تنظیم برای مدیریت ترافیک بالا و پشتیبانی از وب‌سایت‌های مختلف.

انواع وب سرورها

• Apache HTTP Server: یکی از محبوب‌ترین وب سرورهای متن‌باز با انعطاف‌پذیری بالا، مناسب برای انواع وب‌سایت‌ها.
• Nginx: وب سروری سبک و پرسرعت که برای مدیریت ترافیک بالا و عملکرد بهینه طراحی شده است.
• Microsoft IIS: وب سروری برای سیستم‌های ویندوزی، مناسب برای برنامه‌های مبتنی بر NET.
• LiteSpeed: وب سروری تجاری با سرعت بالا و سازگاری با تنظیمات Apache

آدرس IP

آدرس IP (Internet Protocol Address) یک شناسه عددی منحصربه‌فرد است که به هر دستگاه یا سرور متصل به شبکه اینترنت اختصاص داده می‌شود. این آدرس امکان شناسایی و ارتباط بین دستگاه‌ها در شبکه را فراهم می‌کند. در زمینه میزبانی وب، آدرس IP سرور هاست را مشخص می‌کند که دامنه از طریق آن به محتوای وب‌سایت متصل می‌شود.
هنگامی که کاربر آدرس دامنه (مانند example.com) را در مرورگر وارد می‌کند، سیستم نام دامنه (DNS) این دامنه را به آدرس IP مربوطه ترجمه می‌کند. سپس مرورگر از طریق این آدرس IP با سرور هاست ارتباط برقرار کرده و محتوای وب‌سایت را بارگذاری می‌کند. به عبارت دیگر، آدرس IP به‌عنوان یک پل ارتباطی بین دامنه و سرور عمل می‌کند.

DNS

DNS مخفف Domain Name System است. این سیستم کمک می کند تا دامنه ها به IPها وصل شوند و کاربر بدون نیاز به حفظ کردن IP بتواند فقط اسم سایت را وارد کند و به آن دسترسی پیدا کند. iنگامی که کاربر نام دامنه‌ای را در مرورگر وارد می‌کند، مرورگر درخواستی به سرور DNS ارسال می‌کند. سرور DNS نام دامنه را جستجو کرده و آدرس IP متناظر را پیدا می‌کند. سپس این آدرس به مرورگر بازگردانده می‌شود تا ارتباط با سرور هاست برقرار شده و محتوای سایت بارگذاری شود. این فرآیند که به "رفع نام دامنه" (DNS Resolution) معروف است، معمولاً در کسری از ثانیه انجام می‌شود.

پیشنهاد مطالعه: افزونه های ضروری برای سایت‌های وردپرسی

اصطلاحات مربوط به طراحی و ساختار سایت

وقتی درباره ظاهر سایت و تجربه کاربر صحبت می کنیم، اصطلاحات زیر خیلی مهم هستند. این مفاهیم کمک می کنند تا سایت ما زیبا، حرفه ای و کاربرپسند باشد.

UI (User Interface)

رابط کاربری یا UI یعنی همه چیزهایی که کاربر در سایت می بیند و با آنها تعامل دارد. مثل دکمه ها، رنگ ها، فونت ها، فرم ها و هر چیزی که روی صفحه ظاهر می شود. طراحی خوب UI باعث می شود سایت مرتب و دلنشین به نظر برسد.

UX (User Experience)

تجربه کاربری یا UX به احساس و راحتی کاربر در استفاده از سایت مربوط می شود. اینکه چقدر سریع به هدفش می رسد، مسیرها واضح هستند یا گیج کننده و آیا از بودن در سایت حس خوبی دارد یا نه. مثلا در طراحی سایت خدماتیUX خوب باعث می شود کاربر سریع‌تر فرم درخواست خدمات را پیدا کند.

Responsive Design

طراحی ریسپانسیو یعنی سایت ما روی موبایل، تبلت و لپ تاپ به درستی نمایش داده شود. این ویژگی امروزه برای هر سایتی ضروری است چون اکثر کاربران با گوشی وارد سایت می شوند.

Wireframe

وایرفریم یا چارچوب اولیه، طرح ساده و کلی از صفحات سایت است که معمولا قبل از شروع طراحی نهایی کشیده می شود. وایرفریم مشخص می کند هر بخش سایت کجا قرار بگیرد، مثل هدر، منو، محتوای اصلی یا فوتر.

Layout

چیدمان کلی عناصر صفحه را Layout می گویند. اینکه عکس ها کجا باشند، متن ها چطور قرار بگیرند، دکمه ها در کدام قسمت باشند و... همگی به Layout مربوط می شود. انتخاب Layout مناسب برای هر نوع سایتی فرق دارد.

Navigation

ناوبری یا مسیر‌یابی یعنی کاربر چطور در سایت جابجا می شود. منوی اصلی سایت، دکمه بازگشت، مسیر صفحه قبلی و لینک های داخلی همه جزو ناوبری هستند. ناوبری خوب باعث می شود کاربر راحت‌تر در سایت حرکت کند.

Grid System

سیستم شبکه بندی (Grid) به طراح کمک می کند عناصر سایت را مرتب و هماهنگ کنار هم بچیند. استفاده از Grid باعث می شود صفحه منظم، تمیز و حرفه ای دیده شود، مخصوصا در سایت هایی که محتوای زیادی دارند.

Scroll / Parallax

اسکرول یعنی جابجایی کاربر در صفحه به صورت عمودی یا افقی. Parallax یک تکنیک جذاب در طراحی است که در آن لایه های مختلف سایت با سرعت های متفاوت هنگام اسکرول حرکت می کنند. این تکنیک باعث ایجاد افکت های بصری زیبا می شود.

Call to Action (CTA)

دکمه یا عبارتی است که کاربر را تشویق به انجام کاری می کند، مثل ثبت نام، تماس بگیرید، همین حالا بخرید. CTA معمولا با رنگ متفاوت و جایگاه برجسته در سایت نمایش داده می شود تا توجه کاربر را جلب کند.

پیشنهاد مطالعه: نکات مهم در طراحی سایت خدماتی

اصطلاحات فنی و توسعه ای

اگر بخواهیم کمی عمیق تر وارد دنیای طراحی سایت شویم، باید با یک سری اصطلاح فنی آشنا باشیم. چه بخواهیم فقط ظاهر سایت را طراحی کنیم، چه کارهای فنی پشت صحنه را انجام دهیم، این مفاهیم خیلی کاربردی هستند.

HTML

زبان اصلی ساختار سایت هاست. با HTML مشخص می کنیم چه چیزهایی در صفحه قرار بگیرند؛ مثل تیتر، متن، تصویر، لینک و... . در واقع پایه و استخوان بندی هر سایتی HTML است.

CSS

برای زیبا کردن سایت از CSS استفاده می کنیم. یعنی رنگ بندی، فونت ها، فاصله ها، پس زمینه ها و کلی ویژگی دیگر که ظاهر سایت را جذاب تر می کنند.

JavaScript

جاوا اسکریپت زبان برنامه نویسی سمت کاربر است که سایت را پویا می کند. مثلا وقتی روی یک دکمه کلیک می کنیم و یک پنجره باز می شود، یا وقتی یک فرم به صورت زنده بررسی می شود، همه این کارها با جاوا اسکریپت انجام می شود.

Framework

فریمورک ها ابزارهایی هستند که کدنویسی را راحت تر و سریع تر می کنند. هم برای ظاهر سایت (مثل Bootstrap) داریم و هم برای بک اند (مثل Laravel یا Django). استفاده از فریمورک باعث می شود پروژه منظم و قابل توسعه باشد.

Front-end

فرانت اند همان چیزی است که کاربر می بیند. همه چیز از طراحی تا دکمه ها، فونت ها و ظاهر سایت در این بخش انجام می شود.

Back-end

بک‌اند (Back-end) بخش پشت‌صحنه یک وب‌سایت یا برنامه وب است که مسئولیت مدیریت منطق، ذخیره‌سازی داده‌ها، پردازش درخواست‌ها و ارتباط با پایگاه داده را بر عهده دارد. این بخش برای کاربران نهایی قابل مشاهده نیست، اما عملکرد صحیح وب‌سایت یا برنامه به آن وابسته است. بک‌اند درخواست‌های ارسال‌شده از سمت کاربر (مانند ثبت‌نام یا جستجوی محتوا) را از طریق سرور دریافت می‌کند. سپس این درخواست‌ها را پردازش کرده، با پایگاه داده تعامل می‌کند (برای ذخیره یا بازیابی اطلاعات)، و پاسخ مناسب را به بخش فرانت‌اند (رابط کاربری) ارسال می‌کند تا به کاربر نمایش داده شود. برای مثال، در یک فروشگاه آنلاین، بک‌اند موجودی محصولات، سفارش‌های مشتریان، و فرآیند پرداخت را مدیریت می‌کند.

Full Stack

وقتی کسی هم فرانت اند بلد باشد و هم بک اند، به او می گویند برنامه نویس فول استک. یعنی هم ظاهر سایت را طراحی می کند و هم منطق های سمت سرور را پیاده سازی می کند.

API

ای پی آی یک جور پل ارتباطی بین بخش های مختلف سایت یا بین دو سایت مختلف است. مثلا وقتی قیمت ارز را از یک سایت دیگر می گیریم و در سایت خودمان نمایش می دهیم، از API استفاده کرده ایم.

Database

پایگاه داده جایی است که اطلاعات در آن ذخیره می شود. مثلا اطلاعات کاربران، فرم ها، محصولات و سفارش ها. دیتابیس مثل یک مغز پشت صحنه عمل می کند.

SSL

SSL یک پروتکل امنیتی است که باعث می شود اطلاعات بین کاربر و سایت به صورت رمزگذاری شده رد و بدل شود. وقتی یک سایت SSL داشته باشد، آدرس آن با https شروع می شود و قفل کوچکی کنار آدرس دیده می شود.

پیشنهاد مطالعه: فواید طراحی سایت

اصطلاحات مربوط به سئو و بهینه سازی سایت

اگر بخواهیم سایتی داشته باشیم که در نتایج گوگل دیده شود و بازدیدکننده جذب کند، باید سئو را بشناسیم. سئو به مجموعه ای از روش ها گفته می شود که باعث می شود سایت ما در نتایج گوگل بهتر دیده شود و رتبه بالاتری بگیرد.

SEO

بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو (Search Engine Optimization - SEO) مجموعه‌ای از تکنیک‌ها و استراتژی‌ها است که برای بهبود رتبه‌بندی و دیده‌شدن یک سایت در نتایج موتورهای جستجو، به‌ویژه گوگل، به کار گرفته می‌شود. هدف SEO افزایش ترافیک ارگانیک (غیرپولی) سایت از طریق جلب توجه کاربرانی است که به دنبال محتوای مرتبط با سایت هستند.
موتورهای جستجو مانند گوگل از الگوریتم‌های پیچیده‌ای برای بررسی، فهرست‌بندی و رتبه‌بندی سایت‌ها استفاده می‌کنند. این الگوریتم‌ها محتوا، ساختار و اعتبار سایت را ارزیابی می‌کنند. SEO با بهینه‌سازی این عوامل، اطمینان می‌دهد که سایت به‌عنوان پاسخی مرتبط و باکیفیت برای جستجوی کاربران نمایش داده شود. برای مثال، اگر یک سایت فروش قهوه دارید، SEO کمک می‌کند تا با جستجوی عبارتی مانند «خرید قهوه آنلاین»، سایت شما در صفحه اول گوگل ظاهر شود. توصیه می کنیم مقاله سئو چیست را مطالعه کنید.

Meta Tags

تگ هایی هستند که در کدهای HTML قرار می گیرند و اطلاعاتی مثل عنوان صفحه و توضیحات آن را به موتور جستجو می دهند.

Keywords

کلمات کلیدی همان عباراتی هستند که کاربران در گوگل جستجو می کنند. در سئو، انتخاب و استفاده صحیح از این کلمات اهمیت زیادی دارد.

Alt Text

متن جایگزینی است که برای تصاویر در سایت قرار می دهیم. این متن در سئو اهمیت زیادی دارد و به گوگل کمک می کند تصویر را بهتر درک کند. می توانید مقاله متن جایگزین تصویر (alt) چیست را مطالعه کنید.

Page Speed

سرعت بارگذاری صفحات سایت است. هرچه سایت سریع تر باشد، هم کاربران راضی تر هستند و هم رتبه بهتری در گوگل می گیرد.

Indexing

ایندکس شدن یعنی اینکه صفحات سایت ما توسط گوگل شناسایی و در نتایج جستجو ذخیره شوند. اگر صفحه ای ایندکس نشود، اصلا در گوگل نمایش داده نمی شود.

Sitemap

نقشه سایت فایل یا لینکی است که تمام صفحات مهم سایت را به موتور جستجو معرفی می کند.

Robots.txt

این فایل تعیین می کند که کدام صفحات سایت برای موتور جستجو قابل دسترسی باشند و کدام نباشند.

Bounce Rate

نرخ پرش یا بانس ریت نشان می دهد چه تعداد از بازدیدکننده ها بعد از دیدن یک صفحه، بدون تعامل از سایت خارج شده اند. هرچه این عدد کمتر باشد، یعنی کاربران بیشتر در سایت می مانند.

پیشنهاد مطالعه: راهنمای خرید سایت برای املاک و مشاورین مسکن

اصطلاحات مربوط به ابزارها و تکنولوژی های رایج

در مسیر طراحی سایت، ابزارهای زیادی وجود دارند که اگر با آن ها آشنا باشیم، کارمان راحت تر و سریع تر پیش می رود.

WordPress

محبوب ترین سیستم مدیریت محتوا در دنیاست که با آن می توان سایت های مختلف مثل طراحی سایت شخصی، خبری یا فروشگاهی و ...  را بدون نیاز به کدنویسی راه اندازی کرد.

Elementor

یک افزونه حرفه ای برای طراحی صفحات وردپرس است. با استفاده از این ابزار می توان بدون نیاز به کدنویسی، ظاهر سایت را طراحی کرد.

Bootstrap

یک فریمورک فرانت اند است که به طراحان کمک می کند سایت هایی واکنش گرا و منظم بسازند.

Google Analytics

ابزاری از طرف گوگل برای بررسی رفتار کاربران، آمار بازدید و تحلیل عملکرد سایت است.

GTmetrix

ابزاری آنلاین برای سنجش سرعت سایت و پیشنهاد راهکارهایی برای بهینه سازی آن است.

CDN

شبکه توزیع محتواست که با ذخیره فایل های سایت در سرورهای مختلف دنیا، باعث افزایش سرعت و کاهش مصرف منابع هاست می شود.

Favicon

آیکون کوچکی است که در کنار عنوان تب مرورگر دیده می شود. داشتن فاوآیکون، حرفه ای بودن سایت را نشان می دهد.

پیشنهاد ویژه: بررسی شرایط و هزینه طراحی سایت اختصاصی

اصطلاحات رایج در فروشگاه های اینترنتی

اگر در حال طراحی سایت فروشگاهی یا یک کسب و کار آنلاین هستیم، این اصطلاحات را باید به خوبی بلد باشیم.

Checkout

مرحله نهایی خرید در فروشگاه اینترنتی است. جایی که کاربر اطلاعات پرداخت و آدرس را وارد می کند و سفارش را ثبت می کند.

Cart

سبد خرید کاربران است. هر محصولی که کاربر انتخاب کند، در سبد خرید ذخیره می شود تا در نهایت برای پرداخت آماده شود.

Product Page

صفحه مخصوص هر محصول است که شامل تصویر، توضیحات، قیمت، نظرات و گزینه های خرید می شود.

Payment Gateway

درگاه پرداخت آنلاین است که به مشتریان اجازه می دهد هزینه سفارش را به صورت اینترنتی پرداخت کنند.

CRM

ابزاری برای مدیریت ارتباط با مشتریان است. در فروشگاه های حرفه ای از CRM برای پیگیری سفارش ها، ارسال پیام و تحلیل رفتار مشتری استفاده می شود.

SSL Certificate

گواهی امنیتی است که باعث رمزنگاری اطلاعات در سایت می شود و اعتماد کاربران را جلب می کند. داشتن گواهی SSL در هر سایتی، مخصوصا در فروشگاه های اینترنتی ضروری است.

پیشنهاد مطالعه: نکات مهم در سئوی سایت فروشگاهی

کلام آخر

دنیای طراحی سایت پر از اصطلاحات تخصصی و مفاهیم فنی است. اگر بخواهیم وارد این حوزه شویم، حتی اگر خودمان هم طراحی نکنیم و فقط بخواهیم یک سایت شخصی یا فروشگاهی راه اندازی کنیم، بهتر است با اصطلاحات پایه آشنا باشیم. دانستن این واژه ها کمک می کند راحت تر با طراح سایت ارتباط برقرار کنیم، خواسته های خود را دقیق تر بیان کنیم و بهتر بفهمیم چه خدماتی قرار است دریافت کنیم.

اگر به دنبال طراحی یک سایت حرفه ای، زیبا و کاملا بهینه هستید و دوست دارید با تیمی متخصص و خوش قول همکاری کنید، شرکت آرتارسانه می تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. تیم آرتارسانه با تجربه بالا در طراحی انواع سایت ها از جمله سایت های آموزشی، فروشگاهی، شرکتی و خبری همراه شماست تا ایده تان را به بهترین شکل ممکن اجرا کند.