آموزش مجازی و الکترونیکی (LMS)

تا چند سال پیش وقتی اسم آموزش از راه دور را می شنیدیم، معمولا یاد کتاب های خودخوان و چند جلسه کلاس برای رفع اشکال می افتادیم. بعد از آن نوبت به سی دی های آموزشی رسید. اما حالا شرایط تغییر کرده است. اینترنت و فضای مجازی باعث شده اند که آموزش از همیشه در دسترس تر، تعاملی تر و حتی جذاب تر شود. اگر بخواهیم یک نمونه واقعی از این تحول را نام ببریم، بهترین مثال سیستم های مدیریت یادگیری یا همان LMS است. LMS یک سامانه هوشمند و کاربردی است که به مدرس و فراگیر کمک می کند تا همه مراحل یک دوره آموزشی، از ثبت نام و ارسال محتوا گرفته تا تمرین، آزمون و ارتباط دوطرفه را به صورت کاملا آنلاین مدیریت کنند. امروزه بسیاری از موسسات آموزشی و حتی افراد علاقه مند به تدریس، با خرید سایت آموزشی مجهز به LMS وارد دنیای آموزش مجازی می شوند و دوره های خود را بدون نیاز به حضور فیزیکی برگزار می کنند. در این مقاله از آرتارسانه قصد داریم با دنیای آموزش مجازی آشنا شویم. ببینیم LMS دقیقا چیست، چگونه کار می کند و چرا نقش بسیار مهمی در آینده یادگیری دارد.

سیستم مدیریت آموزش مجازی یا LMS چیست؟

LMS که مخفف عبارت انگلیسی Learning Management System است، یک نرم افزار تحت وب است که با کمک آن می توان کلاس های آنلاین را به طور منظم و آسان مدیریت کرد. این سیستم به کسانی که دوره های آموزشی آنلاین برگزار می کنند کمک می کند تا بتوانند آموزش های خود را به شکل مرتب و قابل کنترل ارائه دهند و دقیقا همان چیزهایی را که فراگیر نیاز دارد در اختیارش قرار دهند، بدون اینکه مهم باشد فراگیر کجا است یا چه زمانی می خواهد یاد بگیرد. یکی از مهم ترین ویژگی های LMS این است که اجازه می دهد محتوای آموزشی ضبط و ذخیره شود و در هر زمان و هر مکان برای یادگیرنده قابل دسترسی باشد. همچنین LMS باعث می شود مدرس و یادگیرنده بتوانند با هم ارتباط داشته باشند، مثل گفتگوهای گروهی، کنفرانس ویدئویی و انجمن های بحث که یادگیری را تعاملی و بهتر می کند. در واقع LMS باعث می شود آموزش های مجازی در یک چارچوب منظم و اصولی پیش برود و علاوه بر بهتر شدن کیفیت آموزش، در وقت و هزینه ها هم صرفه جویی شود. این سیستم در همه دنیا استفاده می شود و خوشبختانه در کشور ما هم روز به روز بیشتر توسعه پیدا می کند. LMS باعث شده آموزش های آنلاین به اندازه آموزش حضوری خوب و حتی در بعضی موارد بهتر شود.

پیشنهاد مطالعه: CMS(سیستم مدیریت محتوا) چیست؟

قابلیت های سیستم مدیریت آموزش مجازی LMS چیست؟

سیستم مدیریت یادگیری یا LMS یک نرم افزار قوی و کاربردی است که به شما کمک می کند دوره های آموزش الکترونیکی و آنلاین را به خوبی مدیریت کنید. با استفاده از این سیستم می توانید همه مراحل آموزش را از ثبت نام تا برگزاری آزمون و پیگیری پیشرفت فراگیران به صورت کامل و آسان کنترل کنید.

برخی از قابلیت های مهم LMS عبارتند از:

• ثبت نام و تعریف دوره های آموزشی مختلف
• ارائه محتوای آموزشی در قالب فایل های مختلف مثل PDF، فیلم های MP4 و استانداردهای آموزشی مثل Scorm
• امکان شرکت در تالار گفتگو و انجمن های بحث و تبادل نظر
• انجام تمرین ها و پروژه های آموزشی
• برگزاری آزمون های الکترونیکی و ارزیابی فراگیران
• طراحی مسیرهای آموزشی اختصاصی برای هر گروه یا فرد
• مدیریت ثبت نام فراگیران به صورت الکترونیکی
• برگزاری کلاس های آنلاین به صورت همزمان
• گزارش گیری دقیق از فعالیت های انجام شده توسط کاربران
• قابلیت یکپارچه شدن با سیستم های مدیریت آموزش و منابع انسانی

صاحبان دوره های آموزشی با کمک یک سیستم LMS  می توانند تمام محتواهای خود مثل فیلم، عکس، متن و صدا را در یک فضای امن و قابل دسترس ذخیره کنند. شرکت کنندگان دوره های آنلاین هم در هر زمان و هر مکان تنها با یک کلیک به این محتواها دسترسی پیدا می کنند. همچنین LMS به شما اجازه می دهد گروه های مختلفی از کاربران را بر اساس شغل یا عملکردشان بسازید و به هر گروه یا فرد، دوره های مخصوص به خود را بدهید. پیگیری پیشرفت فراگیران هم به راحتی انجام می شود و می توانید با تشویق آنها سطح دانش و توانایی شان را ارتقا دهید. علاوه بر این مدیریت ثبت نام کاربران، برنامه های زمانی، دسترسی ها، ارتباطات، صدور گواهینامه و اطلاع رسانی ها هم به کمک LMS به صورت کامل و منظم انجام می شود. در واقع LMS ابزار قدرتمندی است که باعث می شود آموزش های مجازی با کیفیت، سازمان یافته و قابل پیگیری برگزار شوند و تجربه یادگیری بهتری برای همه فراهم شود.

روش های ارائه آموزش در سامانه LMS

سامانه مدیریت آموزش مجازی یا LMS دو روش اصلی برای ارائه آموزش دارد: همزمان و غیر همزمان. در روش همزمان، همه شرکت کنندگان به طور همزمان وارد کلاس آنلاین می شوند و آموزش به صورت زنده و آنلاین برگزار می شود. مثل کلاس حضوری ولی به صورت اینترنتی. در روش غیر همزمان، محتواهای آموزشی مثل فیلم، صوت، اسلاید یا موشن گرافیک قبلا آماده شده اند و هر فرد هر وقت بخواهد و فرصت داشته باشد می تواند به آنها دسترسی پیدا کند و یادگیری کند. این روش انعطاف بیشتری دارد و به هر کسی اجازه می دهد با برنامه خودش آموزش ببیند.

با پیشرفت دنیای دیجیتال، سامانه های آموزش آنلاین بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند چون افراد راحت تر می توانند مهارت و دانش خود را بالا ببرند. بعضی ها فکر می کنند آموزش مجازی فقط برای کسانی است که با تکنولوژی آشنا هستند ولی در واقع این نوع آموزش برای همه مناسب است و همه می توانند از مزایای آن بهره مند شوند. همچنین LMS ها به دو دسته آموزش عمومی و تخصصی تقسیم می شوند. آموزش عمومی بیشتر شامل دوره های دانشگاهی، آزاد و سازمانی است که معمولا شبیه هم هستند. آموزش تخصصی برای رشته هایی است که نیاز به یادگیری خاص و دقیق تری دارند مثل آموزش هوانوردی، رانندگی یا جراحی. به همین دلیل سامانه های LMS متنوعی وجود دارد که هر کدام متناسب با نوع آموزش طراحی شده اند.

مزایای استفاده از سیستم مدیریت آموزش مجازی

سیستم مدیریت آموزش مجازی یا LMS این امکان را به همه می دهد که در هر زمان و هر مکانی به دوره های آموزشی دلخواه خود دسترسی داشته باشند. یکی از بزرگ ترین مزایای این روش، حذف محدودیت مکان و زمان است. یعنی بدون اینکه نیاز باشد به محل آموزش بروید، می توانید یادگیری خود را شروع کنید و ادامه دهید.

صرفه جویی در هزینه و زمان

آموزش مجازی هزینه های رفت و آمد و هزینه های اضافی کلاس های حضوری را ندارد. همچنین قیمت دوره های آنلاین معمولا کمتر است که باعث می شود بسیاری از افراد بتوانند با هزینه کم تری آموزش ببینند و وقتشان را بهتر مدیریت کنند.

یادگیری با سرعت و زمان دلخواه

هر کسی می تواند با توجه به شرایط خود، زمان یادگیری اش را تنظیم کند. مثلا می توانید یک قسمت از ویدیو را چند بار ببینید یا هر زمان که خواستید به درس ها دسترسی پیدا کنید. این باعث می شود یادگیری بهتر و موثرتر باشد.

امکان مرور دوباره محتوا

فایل های آموزشی در سیستم LMS همیشه در دسترس شما هستند و می توانید هر وقت خواستید به آنها مراجعه کنید و دوباره مرور کنید تا کاملا یاد بگیرید. این قابلیت خیلی به یادگیرنده کمک می کند تا درک بهتری از مطالب داشته باشد.

امکانات کامل مانند آموزش حضوری

در آموزش مجازی علاوه بر دیدن فیلم و خواندن متن می توانید تمرین کنید، در آزمون های آنلاین شرکت کنید و حتی سوالات خود را بپرسید و جواب بگیرید. این امکانات کمک می کند که آموزش از نظر کیفیت هیچ تفاوتی با کلاس های حضوری نداشته باشد.

امکان ثبت نام نامحدود و دسترسی آسان

تعداد فراگیرانی که می توانند در یک دوره آنلاین ثبت نام کنند محدودیتی ندارد. با داشتن یک گوشی موبایل، لپ تاپ یا هر دستگاهی که مرورگر داشته باشد، می توانید به راحتی وارد سیستم شده و آموزش ببینید.

سطوح کاربری در سیستم مدیریت آموزش الکترونیکی (LMS)

در هر سیستم آموزش آنلاین، افراد مختلف نقش های متفاوتی دارند. هر کس کار و دسترسی خاص خودش را دارد. این کمک می کند که همه چیز مرتب و سازمان یافته پیش برود. حالا با هم سه نقش اصلی در سیستم آموزش مجازی یعنی مدیر، مدرس و فراگیر را بهتر می شناسیم.

مدیر سیستم

مدیر سیستم بالاترین سطح دسترسی را دارد و مسئولیت مدیریت و نظارت بر کل دوره های آموزشی را بر عهده دارد. مثل مدیر یک آموزشگاه که بر همه فعالیت ها نظارت می کند، در LMS هم این کار به صورت الکترونیکی انجام می شود و مدیر کنترل همه قسمت ها را دارد.

مدرس

مدرس مثل معلم در کلاس های حضوری است و مسئولیت اداره کلاس و محتواهای آموزشی را دارد. در سیستم LMS مدرس می تواند جلسات آموزشی و فایل های مربوط به دوره را بارگذاری کند، تمرین و پروژه تعیین کند و در پایان دوره، آزمون آنلاین برگزار کرده و نتایج را برای فراگیران ثبت کند.

فراگیر

فراگیران دسترسی مشابه شرکت کنندگان در کلاس حضوری دارند. آن ها می توانند محتواهای آموزشی را ببینند، در بحث ها و انجمن ها شرکت کنند، تمرین ها را انجام دهند و در آزمون ها شرکت کنند.

پیشنهاد مطالعه: Moodle چیست؟ چه کاربردی دارد؟

بخش های اصلی سامانه آموزش مجازی

سامانه آموزش مجازی یا LMS بخش های مختلفی دارد که هر کدام کار خاصی انجام می دهند و باعث می شوند آموزش راحت تر و بهتر پیش برود. این بخش ها که به آنها ماژول گفته می شود، در بیشتر سامانه های آموزش آنلاین وجود دارند و کار همه را آسان می کنند. در ادامه مهم ترین ماژول های این سامانه را با هم می بینیم:

مدیریت کاربران و دسترسی ها

در این بخش می توان افراد مختلف مثل دانشجو، مدرس یا مدیر را تعریف کرد و به هرکدام سطح دسترسی مناسب داد.

مدیریت درس ها

این قسمت امکان تعریف دوره های آموزشی مختلف و تقسیم آنها به گروه های آموزشی متفاوت را فراهم می کند.

تمرین ها

برای سنجش یادگیری دانشجوها، تمرین هایی ارائه می شود که معمولا به صورت متن است و فراگیر می تواند جواب خود را به صورت متن یا فایل ارسال کند.

انجمن و تالار گفتگو

محلی برای بحث و گفتگو در مورد موضوعات آموزشی که همه می توانند نظر بدهند و سوالاتشان را بپرسند.

کلاس مجازی

این بخش امکان برگزاری کلاس آنلاین همزمان را فراهم می کند یعنی مدرس و دانشجوها می توانند با صدا و تصویر با هم در ارتباط باشند.

پیام داخلی

این قسمت برای ارسال پیام بین کاربران به صورت غیر همزمان است مثل یک صندوق پیام شخصی داخل سامانه.

آزمون

امکان برگزاری آزمون با سوالات مختلف مثل چند گزینه ای، درست و غلط، جا خالی و غیره برای ارزیابی یادگیری فراگیران.

نمره دهی

ثبت نمره های کسب شده توسط دانشجوها برای هر فعالیت و آزمون.

صدور کارنامه و گواهینامه

نمایش نمرات به صورت کارنامه و امکان صادر کردن گواهینامه پایان دوره برای کسانی که نمره قبولی گرفته اند.

LMS در چه مراکزی کاربرد دارد؟

سامانه LMS کاربردهای زیادی دارد و می توان امکانات آن را بر اساس نیاز تغییر داد. این سیستم یک بستر مناسب برای مدیریت دوره های آموزشی به صورت الکترونیکی فراهم می کند. LMS در جاهای مختلفی مثل دانشگاه ها، سازمان ها، مدارس، بانک ها و صنایع استفاده می شود و یکی از پایه های اصلی آموزش مجازی است. البته برای اجرای آموزش مجازی علاوه بر LMS باید تجهیزات سخت افزاری، محتوای آموزشی، کلاس های آنلاین و روش آموزش هم در نظر گرفته شود.

کاربرد LMS در سازمان ها

سامانه آموزش الکترونیکی به سازمان ها امکان می دهد تا دوره های آموزشی کارکنان خود را با صرف هزینه کمتر و به روشی ساده تر اجرا کنند. برخی سامانه های LMS این امکان را دارند که با سیستم های منابع انسانی و دیگر سامانه های سازمان به صورت هماهنگ کار کنند.

کاربرد LMS در دانشگاه ها

آموزش مهم ترین وظیفه دانشگاه ها است. چون دانشجویان و اساتید معمولا از شهرهای مختلف هستند، دانشگاه ها با استفاده از LMS می توانند آموزش های خود را بهتر و گسترده تر ارائه دهند. این سیستم به دانشگاه ها کمک می کند علاوه بر آموزش دانشجویان، آموزش های ضمن خدمت برای کارکنان را هم برگزار کنند. همچنین برخی سامانه های LMS در ایران با سیستم مدیریت آموزشی دانشگاه هماهنگ می شوند.

کاربرد LMS در موسسات و مراکز آموزشی

موسسات آموزشی برای جذب بیشتر دانشجو و بهتر شدن کیفیت آموزش نیاز دارند خدمات خود را گسترده تر کنند. LMS به این مراکز کمک می کند برند خود را قوی کنند و آموزش های موثرتری ارائه دهند. 

دسته بندی آموزش مجازی

امروزه روش های مختلفی برای آموزش مجازی وجود دارد که هر کدام ویژگی ها و شکل مخصوص به خود را دارند. با شناخت انواع این روش ها می توان بهترین شیوه یادگیری را انتخاب کرد. در ادامه با دسته بندی اصلی آموزش مجازی آشنا می شویم.

آموزش مجازی به صورت متنی

در این نوع آموزش مطالب فقط به شکل نوشته و متن در صفحات وب ارائه می شود. این روش هم برای نویسنده و هم برای فراگیر وقت زیادی می گیرد و معمولاً میزان یادگیری هم در این روش پایین است.

آموزش مجازی به صورت انیمیشنی

در این روش آموزش با استفاده از فایل های انیمیشن یا فلش ارائه می شود. چون تصاویر و گرافیک در آن استفاده شده، یادگیری بهتر صورت می گیرد اما همچنان درصد یادگیری زیاد بالا نیست.

آموزش صوتی و تصویری

در این مدل مدرس با فایل ویدئو یا پاورپوینت به صورت واضح مطالب را توضیح می دهد و نکات مهم را نشان می دهد. این روش نسبت به متن و انیمیشن، آموزش کامل تری ارائه می کند.

آموزش مجازی آنلاین

در این نوع آموزش مدرس و فراگیر به صورت همزمان با هم ارتباط برقرار می کنند. مثل یک کلاس واقعی می توانند صحبت کنند، سوال بپرسند و جواب بگیرند. این روش بهترین و کامل ترین نوع آموزش مجازی است.

پیشنهاد مطالعه: وبینار چیست؟

سیستم عامل و پایگاه داده مناسب برای LMS

سامانه های LMS معمولاً روی سیستم عامل های مختلف ساخته می شوند. این سامانه ها با زبان های برنامه نویسی مثل PHP، دات نت یا جاوا نوشته می شوند. هر کدام از این زبان ها ویژگی های خاص خود را دارند و انتخاب آنها بستگی به نیاز سامانه دارد. اطلاعات کاربران، دوره ها، نمرات و فعالیت ها در پایگاه داده ذخیره می شود. پایگاه داده هایی مثل MySQL، PostgreSQL و SQL Server از رایج ترین گزینه ها هستند. این پایگاه داده ها به سامانه کمک می کنند تا اطلاعات را به شکل مرتب و امن نگه دارد و در هر زمان بتواند سریع به آنها دسترسی پیدا کند. ترکیب درست سیستم عامل، زبان برنامه نویسی و پایگاه داده باعث می شود سامانه بهتر کار کند و کاربران تجربه بهتری داشته باشند.

چگونه فضای LMS را تهیه کنیم؟

LMS در اصل یک نرم افزار است که برای راه اندازی آموزشگاه مجازی به یک فضای میزبانی نیاز دارد. این فضا را می توان اجاره کرد و معمولا قراردادهای اجاره به صورت ماهانه، شش ماهه یا سالانه بسته می شود. هر فرد، شرکت یا آموزشگاه با توجه به نیاز و بودجه خود یکی از این گزینه ها را انتخاب می کند. علاوه بر آموزشگاه ها، بانک ها، شرکت ها و دانشگاه ها هم می توانند از این فضای آموزشی استفاده کنند. در بسیاری از سازمان ها مدیران متوجه می شوند که کارکنان به آموزش های جدید یا به روز رسانی آموزش های قبلی نیاز دارند. به جای برگزاری کلاس های حضوری که هزینه و زمان زیادی می برد، می توان با هزینه کمتر و بهره وری بیشتر از طریق LMS آموزش ها را برگزار کرد. برای بانک ها به دلیل مسائل امنیتی بهتر است نرم افزار LMS را به صورت اختصاصی خریداری کنند تا فقط کارمندان همان بانک بتوانند از آن استفاده کنند و دوره های لازم را بگذرانند. شرکت ها معمولا برای معرفی محصول و آموزش کوتاه مدت بهتر است فضای LMS را به صورت ماهانه اجاره کنند. دانشگاه ها به دلیل استفاده مداوم و طولانی مدت، خرید نرم افزار LMS برایشان به صرفه تر است. اگر قصد خرید سایت آموزشی دارید یا می خواهید نرم افزار LMS را تهیه کنید از آرتا رسانه مشاوره رایگان دریافت کنید. 

کلام آخر

با توجه به اینکه این روزها آموزش آنلاین بخشی جدانشدنی از کار و یادگیری در زندگی ما شده است. داشتن یک سیستم خوب مثل LMS کمک می کند آموزش راحت تر، سریع تر و با هزینه کمتر انجام شود. فرقی ندارد آموزشگاه دارید، در دانشگاه یا یک شرکت مشغول به کار هستید ، با استفاده از LMS می توانید یادگیری را ساده تر و بهتر کنید. پس می توانید همین حالا تصمیم بگیرید و با آموزش مجازی، آینده روشن تری بسازید.