بررسی تأثیر Google AI Overview بر کاهش سئوی سایت‌ها

جهان بهینه سازی موتورهای جستجو همیشه در حال تغییر بوده اما قابلیت جدید گوگل یعنی Google AI Overview یک تغییر اساسی و بنیادی در کل سیستم ایجاد کرده است. این قابلیت فقط یک آپدیت معمولی الگوریتمی نیست بلکه در واقع معماری و فلسفه صفحه نتایج جستجو یا همان SERP را تغییر داده است. به همین دلیل لازم است متخصصان سئو و صاحبان سایت‌ها در سال 2025 نگاه جدیدی به این موضوع داشته باشند. این مقاله می‌خواهد یک نقشه راه عملی ارائه بدهد تا به جای اینکه فقط نگران تهدیدها باشیم بتوانیم فرصت‌های تازه را شناسایی کنیم.

پیشنهاد ویژه ما: سئوماهانه سایت 

AI Overview

قابلیت AI Overview در اصل یک سیستم جستجوی پیشرفته است که از هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کند. گوگل ابتدا آن را با نام Search Generative Experience معرفی کرد اما حالا با اسم AI Overviews and more در Search Labs توسعه یافته است. هدف اصلی این سیستم این است که به کاربر یک خلاصه سریع و بصری از اطلاعات بدهد تا مجبور نباشد روی چندین لینک کلیک کند و از همان ابتدا پاسخ ساده و جامع خودش را بگیرد. تفاوت این قابلیت با چیزی مثل Featured Snippet این است که به جای اینکه یک جمله مستقیم از یک سایت بیاورد، چندین منبع مختلف را بررسی می‌کند و با کمک مدل‌های یادگیری ماشینی پیشرفته یک جواب ترکیبی و کامل می‌سازد. همین موضوع تجربه کاربری را بسیار بهتر می‌کند اما برای سئو پیامدهای بزرگی دارد. گوگل نشان داده که این قابلیت قرار نیست موقت باشد بلکه مثل Knowledge Graph یا Local Pack به یک بخش دائمی در نتایج تبدیل شده است.

برای درک فنی این سیستم باید به روش Query Fan-out توجه کنیم. در این روش موتور جستجو یک پرسش را به چندین پرسش کوچک‌تر تبدیل می‌کند و خیلی سریع منابع مختلف را بررسی می‌کند تا جواب جامع بسازد. این قابلیت توسط مدل سفارشی شده Gemini 2.5 flash اجرا می‌شود که برای پاسخ دقیق به سوال‌های پیچیده طراحی شده است. گوگل گفته که این خلاصه همیشه فعال نیست بلکه زمانی نشان داده می‌شود که سیستم تشخیص دهد ارزش بیشتری نسبت به نتایج سنتی دارد. همین نکته یک پیام روشن برای متخصصان سئو دارد. رقابت دیگر فقط روی یک کلمه کلیدی خاص نیست بلکه باید یک خوشه موضوعی کامل را پوشش بدهید. سایتی که بتواند تمام سوالات و ابعاد یک موضوع را توضیح دهد شانس بیشتری برای دیده شدن دارد. این یعنی تولید محتوا باید به سمت هاب‌های محتوایی و موضوعی برود نه فقط مقالات جداگانه.

پیشنهاد مطالعه: چطور در گوگل ai overview دیده شویم

کاهش نرخ کلیک و ترافیک ارگانیک 

یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌ها در مورد AI Overview کاهش نرخ کلیک و ترافیک ارگانیک است. تحقیقات مختلف هم این موضوع را تایید کرده‌اند. گزارش Pew Research نشان می‌دهد فقط یک درصد کاربران روی لینک‌های موجود در AI Overview کلیک می‌کنند. همین مطالعه می‌گوید 26 درصد کاربران بعد از دیدن خلاصه جستجوی خود را تمام می‌کنند در حالی که این عدد در نتایج سنتی فقط 16 درصد بوده است. گزارش Ahrefs روی 300 هزار کلمه کلیدی هم نشان داده که نرخ کلیک سایت‌های رتبه اول 34.5 درصد کاهش پیدا کرده است. دلیلش این است که وقتی AI Overview در بالای صفحه نمایش داده می‌شود نتایج ارگانیک به پایین هل داده می‌شوند و حتی رتبه اول هم نیاز به اسکرول پیدا می‌کند. این شرایط رقابت برای ترافیک را سخت‌تر می‌کند و بسیاری از رسانه‌ها مثل رولینگ استون هم به همین دلیل از گوگل شکایت کرده‌اند.

فرصت‌های جدید GEO

در گذشته رتبه اول هدف نهایی سئو بود و ترافیک زیادی تضمین می‌کرد اما حالا این جایگاه فقط یک پیش شرط است و به تنهایی کلیک نمی‌آورد. در واقع ارزش رتبه اول کم شده و متخصصان سئو باید معیارهای جدید موفقیت را تعریف کنند. در دل همین تهدید فرصت‌های جدیدی هم به وجود آمده که به نام AEO یا GEO شناخته می‌شود. این مفهوم یعنی بهینه سازی برای موتورهای هوش مصنوعی. هدف این است که محتوا در پاسخ‌های هوش مصنوعی دیده شود و به آن استناد شود. گوگل ادعا کرده کلیک‌هایی که از صفحات دارای AI Overview می‌آیند کیفیت بالاتری دارند چون کاربر دقیق‌تر به سمت محتوای درست هدایت می‌شود. همچنین حتی اگر کلیک هم نباشد دیده شدن نام برند در خلاصه هوش مصنوعی باعث افزایش آگاهی از برند می‌شود. برای اولین بار در تاریخ سئو دیده شدن و دریافت ترافیک از هم جدا شده‌اند. یک سایت ممکن است در بالاترین بخش نتایج نمایش داده شود اما ترافیک کمی بگیرد. این تغییر معیارها را به سمت شاخص‌هایی مثل سهم نمایش در AI Overview یا افزایش جستجوی مستقیم برند می‌برد.

پیشنهاد مطالعه: سئو و طراحی سایت: چرا این دو باید با هم هماهنگ باشند؟

توجه به  E E A T 

برای موفقیت در این فضا باید دوباره به اصول E E A T توجه ویژه کرد. این اصول شامل تجربه نویسنده تخصص اعتبار و اعتماد است. گوگل و هوش مصنوعی محتوایی را انتخاب می‌کنند که نشان دهد نویسنده تجربه واقعی دارد تخصص خودش را اثبات کرده برند معتبر است و اطلاعات قابل اعتماد هستند. در دنیایی که هوش مصنوعی می‌تواند در مقیاس بالا محتوای متوسط تولید کند ارزش محتوای انسانی و واقعی چند برابر شده است. بنابراین محتوا باید طوری ساخته شود که قابل استناد یا Cite Worthy باشد. یعنی ساختارمند دقیق و قابل استخراج باشد. بهتر است از فرمت‌هایی مثل پرسش و پاسخ لیست‌ها یا سرفصل‌های واضح استفاده شود تا هوش مصنوعی راحت‌تر بتواند بخش‌های محتوا را انتخاب کند. همچنین استفاده از داده‌های ساختاریافته مثل Schema Markup کمک زیادی می‌کند.

یک نکته مهم این است که محتوا باید به صورت مدولار نوشته شود. یعنی هر بخش یک پاسخ کامل و مستقل به یک سوال باشد. این باعث می‌شود که حتی یک پاراگراف هم بتواند توسط هوش مصنوعی انتخاب شود. در نتیجه محتوای سایت از روایت خطی به سمت پاسخگویی مدولار حرکت می‌کند. برای موفقیت باید یک موضوع اصلی را با تمام سوالات و ابعاد مرتبطش پوشش داد تا سایت به یک منبع جامع تبدیل شود.

تفاوت  AI Overview  با آپدیت‌های قدیمی 

وقتی AI Overview را با آپدیت‌های قدیمی مثل پاندا یا پنگوئن مقایسه کنیم می‌بینیم که ماجرا فرق دارد. آن آپدیت‌ها سایت‌های متخلف را جریمه می‌کردند اما AI Overview یک جریمه نیست بلکه یک دور زدن است. یعنی حتی سایت‌های خوب هم ممکن است ترافیکشان کم شود چون کاربر جواب را قبل از کلیک می‌گیرد. این تغییر متخصصان سئو را مجبور می‌کند به جای اصلاح صرف مشکلات به دنبال تولید محتوای نوآورانه و برتر باشند.

البته این قابلیت بدون چالش نیست. مشکل توهم یا Hallucination باعث شده هوش مصنوعی گاهی جواب‌های اشتباه بدهد مثل توصیه به خوردن سنگ یا استفاده از چسب روی پیتزا. همچنین ناشران معتقدند گوگل محتوا را بدون کلیک در اختیار کاربر قرار می‌دهد و این به مدل درآمدی آنها ضربه می‌زند. از یک طرف گوگل برای پاسخ‌های درست به محتوای باکیفیت سایت‌ها وابسته است اما از طرف دیگر با کاهش ترافیک انگیزه تولید محتوا را کم می‌کند.

پیشنهاد مطالعه: اصطلاحات سئو

جمع بندی

در نهایت AI Overview پایان سئو نیست بلکه شروع یک دوره جدید است. دیگر هدف فقط رتبه اول نیست بلکه باید یک منبع معتبر و قابل استناد شد. تمرکز از کلمات کلیدی به سمت خوشه‌های موضوعی رفته و معیار موفقیت از ترافیک به سمت دیده شدن برند تغییر کرده است. محتوای انسانی با کیفیت و مبتنی بر اصول E E A T ارزش بالاتری پیدا کرده و متخصصان باید هوش مصنوعی را به عنوان ابزار کمکی استفاده کنند نه جایگزین کامل. موفقیت در سال 2025 زمانی به دست می‌آید که تغییرات پذیرفته شوند و استراتژی‌ها با این روند هماهنگ شوند.